Khi sử dụng bản đồ, các bạn sẽ bắt gặp có nhiều ký hiệu khác nhau. Nếu không hiểu ý nghĩa và biết cách sử dụng các ký hiệu đó thì rất khó khăn để bạn đọc được bản đồ. Vậy ký hiệu bản đồ là gì, nó có ý nghĩa và được sử dụng như thế nào? Cùng đọc bài viết dưới đây để biết thêm những kiến thức về ký hiệu bản đồ nhé!
Ký hiệu bản đồ là gì?
Về cơ bản, ký hiệu bản đồ là hệ thống các ký hiệu có kết cấu đặc trưng riêng, bao gồm phần hình thức mang tính đồ họa và phần nội dung mang ý nghĩa.
Về hình thức: ký hiệu bản đồ sẽ là những hình vẽ có kích thước, màu sắc, hình dạng khác nhau, cũng có thể là những chữ số, ký hiệu toán học,…
Về ý nghĩa: ký hiệu bản đồ là phương tiện để thể hiện nội dung thông tin của bản đồ, mỗi ký hiệu khác nhau sẽ có một ý nghĩa nội dung khác nhau
Kí hiệu bản đồ là những hình vẽ, màu sắc,… dùng để biểu hiện vị trí, đặc điểm, số lượng, cấu trúc và sự phân bố các đối tượng địa lý trong không gian trên bản đồ.
Các loại ký hiệu bản đồ:
Có 3 loại ký hiệu bản đồ:
Thứ nhất là ký hiệu bản đồ theo tỷ lệ: Tức là ký hiệu có tỉ lệ với kích thước thật của đối tượng.
Ký hiệu bản đồ theo nửa tỷ lệ: là ký hiệu có kích thước một chiều tỷ lệ với kích thước thật của đối tượng, chiều kia biểu thị theo kích thước quy ước.
Ký hiệu bản đồ không theo quy ước là ký hiệu không theo kích thước thật của đối tượng địa lý, có dạng hình học tượng trưng và kích thước quy ước.
Ngoài ra, ký hiệu bản đồ được phân theo các kiểu phần tử đồ họa như: Hình dạng, kích thước, màu sắc, hướng,…
Hình dạng:
Có 03 dạng ký hiệu: dạng điểm, dạng đường, dạng vùng (diện). Các ký hiệu với hình dạng khác nhau thường được dùng để thể hiện các đối tượng khác nhau về ý nghĩa.
Các ký hiệu dạng điểm sẽ dùng để biểu thị các đối tượng có vị trí dạng điểm với tọa độ phẳng x,y trên bản đồ. Ví dụ như ký hiệu nhà thờ, dân cư, cảng, các điểm phân bố khoáng sản,…
Ký hiệu dạng đường để biểu thị các đối tượng chỉ xác định vị trí theo đường dài trên bản đồ, với các tập hợp các cặp tọa độ phẳng z1, y1 đến xn, yn. Ví dụ: ký hiệu đường ô tô, đường sắt,…
Ký hiệu dạng vùng dùng biểu thị cho những đối tượng khi vẽ lên bản đồ cần xác định ranh giới vùng. Những ký hiệu này tập hợp các cặp tọa độ phẳng x1, y1, xn-k,… x1, y1 (khép kín).
Kích thước của ký hiệu: Kích thước thường dùng để phản ánh mặt định lượng hoặc quy mô của đối tượng như lớn – nhỏ, mạnh – yếu, nhiều – ít,…)
Màu sắc của ký hiệu: Thường dùng các màu sắc như xanh, đỏ,… để phản ánh thuộc tính của đối tượng trên bản đồ. Ví dụ như vùng màu xanh lá là rừng, xanh dương là biển,…
Độ sáng: Độ sáng là mức độ gần của màu, dùng để phản ánh mức độ khác nhau giữa các đối tượng, theo quy ước tăng dần hoặc giảm dần. Ví dụ: màu đậm hơn là mưa nhiều, sau đó nhạt dần là mưa ít,…
Hướng của ký hiệu: Dùng những ký hiệu giống nhau nhưng sắp đặt theo hướng khác nhau, dùng để biểu thị hướng phân bố của các đối tượng trên bản đồ. Ví dụ: ký hiệu cửa lò đang khai thác và ngưng khai thác có hướng ngược nhau,… Trong thực tế, ký hiệu này dễ gây nhầm lẫn vì vậy ít được sử dụng.
Vì sao nên xem chú thích trước khi sử dụng bản đồ?
Bởi vì trên bản đồ xuất hiện nhiều đối tượng địa lý khác nhau có tính chất rất giống nhau. Vì vậy cần phải xem chú giải để có thể phân biệt rõ ràng các đối tượng địa lý. Ngoài ra, nó còn giúp người đọc hiểu nội dung, ý nghĩa và cách sắp xếp các ký hiệu trên bản đồ, từ đó dễ dàng hình dung về các đối tượng thật được mô phỏng trên bản đồ.
Với nội dung bài viết trên đây, hy vọng bạn đọc sẽ có thêm những kiến thức bổ ích về ký hiệu bản đồ để phục vụ cho học tập và cuộc sống.
