Có thể bạn đã từng nghe và thấy các hình ảnh về hệ mặt trời nhưng chưa rõ hệ mặt trời có bao nhiêu hành tinh và các hành tinh khác nhau như thế nào. Bài viết này sẽ giải đáp những thắc mắc của bạn về hệ mặt trời và các hành tinh trong hệ mặt trời.
Hệ mặt trời là gì?
Hệ mặt trời hay còn gọi là Thái Dương hệ, được hình thành từ sự suy sụp của một phân tử đám mây khổng lồ cách đây khoảng 4,6 tỷ năm. Hệ mặt trời là một hành tinh có các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của hệ mặt trời và Mặt trời nằm ở trung tâm.
Chỉ có duy nhất 1 hệ mặt trời trong ngân hà và các thiên thể sẽ quay quanh Mặt trời với quỹ đạo hình elip gần tròn.
Sự hình thành và tiến hóa của Hệ mặt trời phải kể đến cách đây 4,6 tỷ năm. Bắt đầu bằng sự suy sụp của đám mây khổng lồ. Những khối lượng bị suy sụp lúc này tích tụ ở trung tâm tạo nên Mặt trời, những phần còn lại hình thành một đĩa đám mây bụi sau đó tiến hóa dần thành các hành tinh, Mặt trăng, tiểu hành tinh và các thiên thể khác trong hệ mặt trời. Thiên thạch lâu đời nhất là từ thiên thạch Allende rơi xuống Trái đất và rải rác trên Mexico với niên đại hơn 4,55 tỷ năm tuổi.
Những hành tinh trong Hệ mặt trời
Trong Hệ mặt trời bao gồm Mặt trời và 9 hành tinh, trong đó có 4 hành tinh dạng rắn như sao Kim, sao Thủy, Trái đất, sao Hỏa, 5 hành tinh dạng khí ở vòng ngoài là sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương, sao Hải Vương và hành tinh thứ 9 mới phát hiện vào đầu năm 2016.
Mỗi hành tinh sẽ có một đặc điểm riêng, cụ thể như sau:
a. Sao Thủy:
Tên tiếng anh của sao Thủy là Mercury, hay còn gọi là Thủy tinh. Sao Thủy nằm gần nhất với Mặt trời, có bán kính là 2347,7km, khối lượng 3,3022x1023kg, lớn hơn Mặt trăng và Trái đất một chút và có chu kỳ quỹ đạo bằng 88 ngày Trái đất. Bởi vì gần mặt trời nên mặt ban ngày của sao Thủy rất nóng, có thể đạt 840 độ F (450 độ C), nhưng ban đêm nhiệt độ lại hạ xuống rất thấp dưới mức đóng băng hàng trăm độ âm và không có sự thay đổi thời tiết theo mùa như ở các hành tinh khác. Bề mặt hành tinh này như bị rỗ, có các hố lớn bởi vì không có không khí để hấp thụ các tác động của thiên thạch.
b. Sao Kim:
Sao Kim là một hành tinh cực nóng, nóng hơn cả sao Thủy. Ở hành tinh này, bầu không khí rất độc hại và áp suất trên bề mặt của nó có thể sẽ giết chết bạn.
Sao Kim có cấu trúc và kích thước tương đương Trái đất, có đường kính 12.104 km và quỹ đạo 225 ngày Trái đất. Nó được các nhà khoa học mô tả vị trí như một Hiệu ứng nhà kính mất kiểm soát. Có một điều kỳ lạ là sao Kim quay chậm theo hướng ngược lại với tất cả các hành tinh khác và nó thường sáng hơn bất kỳ vật thể nào khác trên bầu trời – ngoại trừ mặt trời và mặt trăng – sao Kim đã gây ra nhiều báo cáo về vật thể bay không xác định (unidentified flying object – UFO).
c. Trái đất:
Trái đất là hành tinh thứ ba của hệ mặt trời tính từ Mặt trời, là một hành tinh nước được bao phủ bởi đại dương. Trái đất là hành tinh duy nhất tồn tại sự sống bởi vì bề mặt nó giàu oxy và nito. Trái đất có đường kính 12,760 km, quỹ đạo 365,24 ngày, quay quanh trục của nó với vận tốc 467m mỗi giây và quay quanh mặt trời với vận tốc 29km mỗi giây.
d. Sao Hỏa:
Sao Hỏa là một hành tinh lạnh, có đường kính 6.787 km và quỹ đạo: 687 ngày Trái đất. Nó có nhiều điểm tương đồng với Trái đất như có bề mặt đất và đá, có núi và thung lũng và hệ thống bão trải dài từ vị trí những cơn bão lốc xoáy – giống như cơn gió xoáy mang bụi – đến những cơn bão bụi nhấn chìm hành tinh. Bụi phủ kín bề mặt sao Hỏa và hành tinh sao Hỏa ngập tràn nước đóng băng. Các nhà khoa học cho rằng khi nhiệt độ nóng lên thì hành tinh sao Hỏa sẽ ngập tràn nước lỏng, mặc dù hiện nay nó đang là một hành tinh lạnh và giống sa mạc.
e. Sao Mộc:
Sao Mộc là một hành tinh khí lớn nhất trong hệ mặt trời chứa chủ yếu là khí hidro và heli. Mộc tinh có lớp khí quyển ngoài cùng có nhiều dải mây ở những độ cao khác nhau. Sao Mộc có đường kính: 139.822 km và quỹ đạo 11,9 năm Trái đất, từ trường mạnh, với hàng tá mặt trăng xung quanh, trông nó giống như hệ Mặt trời thu nhỏ.
f. Sao Thổ:
Sao Thổ là một hành tinh khí có đường kính 120.500 km và quỹ đạo 29,5 năm Trái đất được biết nhiều nhất là vành đai của nó. Khi Galileo Galilei lần đầu tiên nghiên cứu về sao Thổ (đầu những năm 1600), ông nghĩ rằng sao Thổ là một vật thể gồm có ba phần: một vệ tinh lớn và hai vệ tinh nhỏ. Hơn 40 năm sau, Christiaan Huygens sử dụng kính thiên văn với độ phóng đại lớn hơn thì ông phát hiện ra đây là vành đai chứ không phải vệ tinh như Galileo từng nghĩ. Những vành đai được tạo ra từ đá và băng đá.
g. Sao Thiên Vương:
Sao Thiên Vương là một hành tinh độc nhất có đường xích đạo vuông góc với quỹ đạo của nó và gần như song song với mặt phẳng quỹ đạo của hành tinh. Nó có đường kính 51,1120 km và quỹ đạo gần 84 năm Trái đất. Các nhà thiên văn cho rằng độ nghiêng của hành tinh này được tạo ra bởi sự va chạm với các vật thể khác có kích thước giống nhau, độ nghiêng này gây ra các mùa khắc nghiệt trên hành tinh này.
h. Sao Hải Vương:
Sao Hải Vương có đường kính 49,530 km và quỹ đạo 165 năm Trái đất. Hành tinh này được biết nhờ những cơn gió mạnh và nhanh hơn cả tốc độ âm thanh. Sao Hải Vương lớn hơn khoảng 17 lần so với Trái Đất, nằm xa gấp 30 lần so với khoảng cách Trái đất tính từ Mặt trời và rất lạnh.
i. Hành tinh thứ 9 ( Planet Night)
Hành tinh thứ 9 được phát hiện vào năm 2016, quan sát được bởi hiệu ứng hấp dẫn của nó đối với các hành tinh khác trong vành đai Kuiper, nơi các vật thể đóng băng còn sót lại từ sự ra đời của mặt trời và các hành tinh. Nó có khoảng cách xa gấp 20 lần so với quỹ đạo sao Hải Vương (49,530 km tính từ mặt trời đến điểm gần nhất) và quỹ đạo của nó xa hơn 600 lần so với quỹ đạo Mặt trời tính từ ngôi sao.
k. Sao Diêm Vương:
Trước kia, sao Diêm Vương được xem là hành tinh thứ 9 trong Hệ mặt trời nhưng sau đó nó bị loại khỏi danh sách và được cho là Hành tinh lùn bời vì độ nghiêng quá lớn và có quỹ đạo hình elip. Nó không giống với các hành tinh khác ở nhiều đặc điểm, nhỏ hơn Mặt Trăng của hành tinh Trái Đất. Diêm Vương tinh có quỹ đạo nằm trong quỹ đạo của Hải Vương tinh và sau đó tách ra khỏi quỹ đạo đó.
Vào ngày 11/2/1999, sao Diêm Vương đi theo con đường của sao Hải Vương rồi quay trở lại thành hành tinh nằm xa nhất trong hệ Mặt trời và bị giáng xuống thành hành tinh lùn nằm cách Hải Vương tinh 228 năm. Quỹ đạo của Pluto bị nghiêng so với mặt phẳng chính của hệ Mặt trời khoảng 17,1 độ. Nó là một hành tinh đá, lạnh cùng một bầu không khí rất phù du. Bên cạnh kích thước nhỏ và quỹ đạo khác thường của nó, đó là việc nó chia sẻ không gian của mình với rất nhiều vật thể khác trong vành đai Kuiper, ngoài Hải Vương tinh. New Horizons của NASA đã thực hiện chuyến tàu bay vũ trụ đầu tiên trong lịch sử lên sao Diêm Vương vào ngày 14/7/2015 và việc cách chức sao Diêm vương ra khỏi danh sách vẫn còn gây tranh cãi.
Trên đây là những kiến thức cơ bản giúp bạn có thể hình dung về Hệ mặt trời, trả lời được câu hỏi hệ mặt trời gồm bao nhiêu hành tinh. Hy vọng bạn đọc thấy bổ ích.
