Ai cập cổ đại được biết đến là một nền văn minh phát triển rực rỡ nhất của thế giới cổ đại, nó có tầm ảnh hưởng xuyên không gian và thời gian. Bài viết này sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về Ai Cập cổ đại và những điều thú vị của nền văn minh này.
Ai cập cổ đại là gì?
Ai cập cổ đại là một nền văn minh được phát sinh độc lập và lâu đời nhất thế giới, nằm ở Đông Bắc của châu Phi, tập trung dọc theo hạ lưu sông Nile, thuộc khu vực Ai Cập hiện nay. Nền văn minh này được hình thành từ năm 3150 trước công nguyên với sự thống nhất giữa Thượng và Hạ Ai Cập về mặt chính trị dưới thời Pharaoh Narmer, thường gọi là Menes, đây là vị vua đầu tiên của đế chế Ai Cập cổ.
Lịch sử của Ai Cập cổ đại trải qua 3 thời kỳ: Cổ Vương Quốc vào thời kỳ Sơ kỳ đồ đồng, Trung vương quốc tương ứng với giai đoạn Trung kỳ đồ đồng và Tân vương quốc vào thời kỳ Hậu kỳ đồ đồng. Trong đó, giai đoạn Tân vương quốc là thời kỳ đỉnh cao quyền lực của Ai cập.
Sự hình thành của Ai Cập cổ đại
Vào khoảng nửa sau thiên niên kỷ thứ IV TCN, các công xã nông thôn đã liên hiệp lại thành những nhà nước nhỏ đầu tiên gọi là châu, dần dần những châu ấy hợp lại thành 2 miền Thượng Ai Cập và Hạ Ai Cập. Nguyên nhân của sự liên hiệp này là do sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự phân hóa giàu nghèo bắt đầu xuất hiện. Tổ chức nhà nước lúc bấy giờ mặc dù còn sơ khai, nhưng phần nào nó đã mang đặc điểm của một nhà nước chuyên chế. Sau đó, qua đấu tranh, 2 miền Thượng và Hạ Ai Cập mới thống nhất hợp thành Ai Cập. Giai đoạn củng cố và phát triển nhà nước quân chủ tập quyền thống nhất của Ai Cập cổ đại từ khoảng 3200-30 TCN.
3 thời kỳ của Ai Cập cổ đại bắt đầu từ Cổ Vương Quốc. Vào thời kỳ này, người Ai Cập đã biết sử dụng công cụ bằng đồng đỏ, biết dùng cày và súc vật để kéo cày. Người đứng đầu nhà nước chuyên chế là vua gọi là Pharaoh. Thời kỳ này gồm 8 vương triều, từ vương triều III đến X. Chế độ tập quyền trung ương được củng cố và phát triển mạnh mẽ ở thời kỳ đầu của Cổ vương quốc và Kim tự tháp Ai Cập cũng được xây dựng vào thời gian này. Nhưng từ vương triều V trở đi, thế lực chính quyền bắt đầu suy giảm, đến vương triều VII, nền thống nhất không còn duy trì được nữa.
Đến thời kỳ Trung vương quốc (khoảng 2200-1570 TCN) bao gồm 7 vương triều, trong đó, thời kỳ ổn định nhất là vương triều XI và vương triều XII. Nhưng đến năm 1750 TCN, Ai cập đã bị suy yếu do cuộc khởi nghĩa của dân nghèo nổ ra. Năm 1710 TCN, miền Bắc Ai Cập bị người Híchxốt ở Palextin chinh phục thống trị 140 năm. Đồng thời, miền Nam Ai Cập cũng phải thần phục vương triều ngoại tộc. Đến năm 1570 TCN, người Híchxốt bị đánh đuổi khỏi Ai Cập, đất nước lại được thống nhất, thời Tân vương quốc bắt đầu. Ai Cập bắt đầu trở thành một quốc gia rộng lớn hơn bao giờ hết vì các Pharaoh tích cực thi hành chính sách vũ lực và không ngừng mở rộng lãnh thổ.
Thời kỳ thứ 3 là Tân Vương Quốc hay còn được gọi là Đế Quốc Ai Cập, kéo dài TK XVI – TK XI TCN, bao gồm các Vương triều XVIII, XIX, XX. Các vua thời kỳ Tân Vương Quốc luôn cố gắng mở rộng lãnh thổ và đây là thời kỳ thịnh vượng nhất trong lịch sử Ai Cập, đồng thời đánh dấu sự đỉnh cao quyền lực của các vị vua Pharaoh.
Những sự thật thú vị của Ai Cập cổ đại:
- Trong thời kỳ cổ đại, Pharaoh luôn đeo một chiếc vương miện bởi vì họ không muốn lộ mái tóc của mình. Chiếc vương miện đó gọi là “nemes”, được làm bằng một loại vải sọc chỉ dành cho các hoàng đế.
- Trong thời đại này, đàn ông và phụ nữ đều trang điểm. Họ thường dùng màu xanh (làm từ đồng) hoặc đen (làm từ chì) để vẽ mắt. Việc trang điểm với họ ban đầu chỉ là để tránh khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời, tuy nhiên người Ai Cập dần tin rằng việc trang điểm còn là cách giúp họ tăng quyền lực và địa vị của mình.
- Trẻ em ở đây không mặc quần áo cho tới khi chúng 13 tuổi vì nhiệt độ ở Ai Cập rất cao.
- Người Ai Cập cổ tin rằng Trái đất hình tròn và phẳng giống như chiếc bánh kếp và sông Nile chảy qua tâm của nó.
- Tục lệ ướp xác ở Ai Cập: Khi ướp xác, họ sẽ lấy não và nội tạng ra để đặt vào những chiếc bình Canopic, mỗi bộ phận được đặt vào một bình khác nhau. Nhưng trái tim sẽ không được lấy ra khỏi cơ thể bời vì họ quan niệm trái tim là hiện thân của trí tuệ và người chết sẽ cần nó khi sang thế giới bên kia.
- Người Ai Cập sử dụng bánh mì mốc hoặc đất bị phong hóa để chống nhiễm trùng, thay cho thuốc kháng sinh bình thường.
Sự sụp đổ của Ai Cập cổ đại:
Sau gần 1000 năm phồn thịnh thì Vương quốc Ai Cập bỗng dưng sụp đổ 1 cách đột ngột khiến giới chuyên môn phải đặt ra rất nhiều nghi vấn. Tuy vẫn chưa có câu trả lời chính xác cho sự diệt vong này, nhưng các nhà khoa học Mỹ đã nghiên cứu và đưa ra nhận định rằng hiện tượng biến đổi khí hậu và siêu hạn hán đã đẩy vương quốc này tới vực suy vong cách đây 4200 năm.
Sau khi phân tích các mẫu vật than củi và phấn hoa có niên đại 7000 năm tuổi nằm trên dòng sông Nile, các nhà nghiên cứu đã phát hiện nhiều bằng chứng về hỏa hoạn và thất thu mùa màng dẫn đến tình trạng thiếu lương thực, thực phẩm gây ra nạn đói và chết chóc.
Trên đây là những thông tin về nền văn minh Ai Cập cổ đại, sự hình thành và phát triển cũng như những điều thú vị về vương quốc này. Hy vọng qua bài viết bạn có thể bổ sung thêm một số kiến thức bổ ích về Ai Cập cổ đại.
