Toàn bộ con dân Việt Nam đều biết đến ngày Giỗ tổ Hùng Vương mùng mười tháng ba âm lịch và câu ca dao “Dù ai đi ngược về xuôi. Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba” . Vậy từ đâu mà có ngày giỗ tổ và ý nghĩa của ngày này ra sao. Hãy cùng nhau tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!
Nguồn gốc của lễ Giỗ Tổ
Theo truyền thuyết kể rằng, Kinh Dương Vương lấy Long Nữ sinh ra Lạc Long Quân, sau đó Lạc Long Quân kết duyên cùng Âu Cơ đã sinh ra 100 người con, 50 cùng cha xuống biển, 50 cùng mẹ lên non và người con trai cả được truyền ngôi, lấy hiệu là Hùng Vương. Triều đại này trải qua 18 đời và vị vua đầu tiên chính là con trai Lạc Long Quân. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng Giỗ tổ Hùng Vương chính là giỗ tổ Kinh Dương Vương vì Kinh Dương Vương mới là đời Vua Hùng thứ nhất. Nhưng chưa thể khẳng định được tài liệu nào là chính xác nhất vì các đời Vua Hùng chỉ là ước đoán chứ không có dấu tích rõ ràng.
Chung quy lại, đa phần người dân Việt Nam và thế giới sẽ biết đến ý nghĩa của ngày Giỗ tổ Hùng Vương là để tưởng nhớ về cội nguồn, công ơn dựng nước của cả 18 đời vua Hùng.
Tương truyền rằng ngày Giỗ tổ này đã có cách đây hơn 2000 năm từ thời Thục Phán – An Dương Vương. Bởi vì khi ấy, trên núi Nghĩa Lĩnh người ta đã thấy xuất hiện cột đá thề: “Nguyện có đất trời chứng giám, nước Nam được trường tồn lưu ở miếu Tổ Hùng Vương, xin đời đời trông nom lăng miếu học Hùng và gìn giữ giang sơn mà Hùng Vương trao lại, nếu thất hẹn, sai thề sẽ bị gió giăng, búa dập.” Và trong suốt hàng ngàn năm lịch sử, nhiều vị vua của các triều đại phong kiến Việt Nam, ngay từ khi lên ngôi đã từng bước xác lập “ngọc phả” về thời đại Hùng Vương, khẳng định vai trò to lớn của các vị vua Hùng đối với non sông đất nước.
Lịch sử Việt Nam đã ghi nhận ngày giỗ Tổ Hùng Vương là một ngày lễ của Việt Nam. Nghi lễ truyền thống được tổ chức vào mùng 10 tháng 3 Âm lịch hàng năm tại Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Tín ngưỡng Đền Hùng đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam ghi vào danh sách là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và được UNESCO công nhận Di sản văn hóa phi vật thể.
Trước đây, người dân thường chọn ngày tốt theo bản mệnh của mình mà đến bái các vua Hùng, thường là đầu năm hoặc cuối năm, chứ không tập trung vào một ngày cụ thể. Nhận thấy cách này vừa tốn kém, vừa không tập hợp được lòng dân, vào năm 1917, ông Lê Trung Ngọc – Tuần phủ Phú Thọ làm bản tấu trình lên Bộ Lễ, xin định lệ lấy ngày 10/3 âm lịch làm ngày Quốc tế. Từ đó về sau, cứ vào ngày này, nhân dân cả nước lại hướng về Phú Thọ để bày tỏ lòng biết ơn đối với các vị vua Hùng.
Hiện nay, mùng 10 tháng 3 âm lịch đã trở thành ngày nghỉ lễ lớn trong năm và lễ hội Đền Hùng không chỉ có ở Phú Thọ mà còn diễn ra ở nhiều địa phương khác trong nước như TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ,…
Lịch nghỉ ngày giỗ Tổ dành cho người lao động
Từ lâu, ngày giỗ Tổ Hùng Vương đã là một ngày lễ lớn trong năm, người lao động được phép nghỉ làm để tham dự lễ hội, hướng về Phú Thọ, tưởng nhớ, tôn vinh công lao của các vị vua Hùng.
Theo điều 112 Luật Lao động 2019, ngày lễ Giỗ Tổ Hùng Vương người lao động sẽ được nghỉ hưởng nguyên lương. Nhưng vì đảm bảo kế hoạch sản xuất, vẫn có nhiều doanh nghiệp cho người lao động đi làm vào ngày này và mức lương người lao động được hưởng ít nhất phải bằng 400% lương ngày bình thường.
Trường hợp nếu ngày lễ rơi vào thứ bảy hoặc chủ nhật mà người lao động làm việc theo chế độ nghỉ thứ bảy chủ nhật thì sẽ được nghỉ bù vào ngày thứ 2 tiếp theo.
Giỗ Tổ Hùng Vương là dịp để giáo dục tinh thần “Uống nước nhớ nguồn” của toàn thể nhân dân Việt Nam đồng thời cũng là cơ hội để chúng ta quảng bá ra thế giowis một Di sản văn hóa phi vật thể vô cùng giá trị và tuyệt vời. Bác Hồ kính yêu của chúng ta cũng đã căn dặn “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” với hi vọng các thế hệ về sau có thể tiếp nối truyền thống Tiên Rồng, phát huy cao độ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường”
